Кыргыз Республикасынын 
                                                                                         билим берүү жана илим 
                                                                                                 министрлигинин 
2021 - ж ___________     №___
 буйругуна тиркеме

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН
БИЛИМ БЕРҮҮ ЖАНА ИЛИМ МИНИСТРЛИГИ

ЖОГОРКУ КЕСИПТИК БИЛИМ БЕРҮҮНҮН МАМЛЕКЕТТИК БИЛИМ БЕРҮҮ СТАНДАРТЫ

БАГЫТЫ: 610800 - Балык уулоочулук жана аквакультура

КЛАССИФИКАЦИЯСЫ: МАГИСТР

	
БИШКЕК - 2021

1. Жалпы жоболор

        1.1.Жогорку кесиптик билим берүүнүн 610800 - Балык уулоочулук жана аквакультура багыты боюнча ушул Мамлекеттик билим берүү стандарты "Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына жана башка ченемдик укуктук актыларына ылайык, Кыргыз Республикасынын билим берүү жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан иштелип чыккан жана Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети аныктаган тартипте бекитилген.
            Бул Мамлекеттик билим берүү стандартын аткаруу магистрлерди даярдоо боюнча кесиптик билим берүү программаларды ишке ашыруучу бардык ЖОЖдор үчүн менчигинин түрүнө жана ведомстволук таандыктыгына карабастан милдеттүү болуп эсептелет.
 
      1.2.Ушул Жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандартында "Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына жана Кыргыз Республикасы катышуучу болгон, мыйзамда белгиленген тартипте ишке кирген жогорку кесиптик билим берүү тармагындагы эл аралык келишимдерге ылайык терминдер жана аныктамалар пайдаланылат:  
-	негизги билим берүү программасы - максаттарды, күтүлүүчү натыйжаларды, даярдоонун тийиштүү багыты боюнча билим берүү процессин ишке ашыруунун мазмунун жана уюштурулушун регламенттөөчү окуу-методикалык документтердин жыйындысы;
-	даярдоонун багыты - ар түрдүү профилдеги, фундаменталдуу даярдоонун жалпылыгы негизиндеги интеграцияланган жогорку кесиптик билимдүү кадрларды (адистерди, бакалаврларды жана магистрлерди) даярдоо үчүн билим берүү программаларынын жыйындысы;
-	профиль - негизги билим берүү программасынын конкреттүү бир түргө багытталышы жана (же) кесиптик иш объекти;
- компетенция – окуучунун аныкталган бир чөйрөдө майнаптуу жана жемиштүү иштөөсү үчүн зарыл болгон билими жагынан даярдоого карата алдын ала коюлган социалдык талап (ченем);
- бакалавр – магистратурага кирүүгө жана кесиптик иш менен алектенүүгө укук берген жогорку кесиптик билимдин квалификациялык деңгээли;
- магистр – аспирантурага жана (же) базалык докторантурага (PhD/профили боюнча) жана кесиптик иш менен алектенүүгө укук берген жогорку кесиптик билимдин квалификациялык деңгээли;
-	кредит - негизги кесиптик билим берүү программасынын сыйымдуулугунун шарттуу өлчөмү; 
-	окутуунун натыйжалары - негизги билим берүү программасы/модулу боюнча окуунун натыйжасында ээ болгон компетенциялар;
-	теңдөөчү курстар – тиешелүү багыт (адистик) боюнча базалык билими жок студент-магистрант тарабынан биринчи окуу жылында базалык кесиптик билим алуу жана багыттар боюнча магистрлерди даярдоонун негизги билим берүүчү программаларын өздөштүрүүгө талап кылынган компетенцияларга ээ болушу үчүн өздөштүрүүлүчү дисциплина;
- жалпы илимий компетенциялар – кесиптик иштин бардык түрлөрү (же көпчүлүгү) үчүн жалпы болуп саналган мүнөздөмөлөрдү билдирет: окуу, талдоо жана синтез кылуу ж.б. жөндөмдүүлүк;
- инструменттик компетенция – когнитивдик жөндөмдү, идеяларды жана ойлорду түшүнүү жана пайдалана билүү жөндөмдөрүн камтыйт; методологиялык жөндөм, айлана чөйрөнү түшүнүү жана башкаруу, убакытты уюштуруу, окуунун стратегияларын түзүү, чечимдерди кабыл алуу жана проблемаларды чече билүү жөндөмү; технологиялык жөндөм, техниканы пайдалана билүүгө, компьютерди билүүгө жана маалыматтык башкарууга байланышкан жөндөмдөр; лингвисттик жөндөмдөр, коммуникаиялык компетенция; 

- социалдык-инсандык жана жалпы маданий компетенциялар – ой-сезимдерин жана мамилесин билдирүүгө, сын көз менен ой жүгүртүүгө жана өзүнө баа бере билүүгө байланышкан жеке сапаттар, ошондой эле социалдык өз ара байланыш жана кызматташуу процесстерине, топтор менен иштеше билүүгө, социалдык жана этикалык милдеттенмелерди кабыл алууга байланышкан жөндөмдөр;
- кесиптик стандарт – кесиптик иштин конкреттүү түрүнүн чегинде анын мазмунуна жана сапатына карата талаптарды белгилөөчү, кызматкер кайсы иште болсо да, кайсыл уюмда болсо да өзүнүн ордун татыктуу ээлеши үчүн кызматкерде болушу милдеттүү болгон квалификациянын сапаттык деңгээлин баяндаган негиз түзүүчү документ.

1.1.	Кыскартуулар жана белгилөөлөр
Ушул Мамлекеттик билим берүү стандартында төмөндөгү кыскартуулар колдонулат:
МББС - Мамлекеттик билим берүү стандарты;
ЖКББ - жогорку кесиптик билим берүү;
НББП - негизги билим берү программасы; 
ОМБ - окуу-методикалык бирикме;
ОМК – окуу-методикалык комплекс;
НББП ДЦ - негизги билим берүү программасынын дисциплиналарынын цикли; 
ЖИК - жалпы илимий компетенциялар;
ИК - инструменталдык компетенциялар;
КК - кесиптик компетенциялар;
СЖК – социалдык жеке компетенциялар. 

2. Колдонуу тармагы

2.1. Ушул Жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандарты 610800 - Балык уулоочулук жана аквакультура магистрлерди даярдоо багыты боюнча негизги билим берүү программаларын ишке ашыруудагы милдеттүү ченемдердин, эрежелердин жана талаптардын жыйындысын туюндурат жана окутуу, уюштуруу-методикалык документтерди иштеп чыгуу Кыргыз Республикаснын аймагында магистрлерди даярдоонун тийиштүү багыты боюнча лицензиясы бар менчигинин түрүнө  жана ведомстволук таандыктыгына карабастан бардык жогорку кесиптик билим берүү уюмдарынын (мындан ары – жождор) жогорку кесиптик билим берүүнүн негизги билим берүү программаларын өздөштүрүү сапатын баалоо үчүн негиз болуп эсептелет. 
2.2. Ушул ЖКББ МББСын 610800 - Балык уулоочулук жана аквакультура багыты боюнча негизги пайдалануучулар төмөнкүлөр болуп саналат:
-  жождордун  администрациясы  жана  илимий-педагогикалык  курамы (профессордук-окутуучулук курам, илимий кызматкерлер), өздөрүнүн жождорундагы ошол багыт жана даярдоонун деңгээли боюнча илимдин, техниканын жана социалдык чөйрөнүн жетишкендиктерин эсепке алып, негизги кесиптик билим берүү программаларын иштеп чыгуу, натыйжалуу ишке киргизүү жана жаңылоо үчүн жооптуу адамдар;
-	жождун даярдоонун ошол багытындагы негизги билим берүү программасын өздөштүрүү боюнча өзүнүн окуу ишин натыйжалуу ишке ашыруу үчүн жооптуу студенттер;
-	тийиштүү кесиптик иш чөйрөсүндөгү адистердин жана иш берүүчүлөрдүн бирикмелери;
-	Кыргыз Республикасынын билим берүү чөйрөсүндөгү аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органынын тапшыруусу боюнча негизги билим берүү программаларын иштеп чыгууну камсыз кылуучу окуу-методикалык бирикмелер жана кеңештер;
-	жогорку кесиптик билим берүүнү каржылоону камсыз кылуучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органдары;
- аткаруу бийлигинин жогорку кесиптик билим берүү системасында мыйзамдардын сакталышына контролду камсыз кылуучу, жогорку кесиптик билим берүү чөйрөсүндө сапатка контролду жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары; 
- билим берүү программаларын жана уюмдарын аккредитациялоочу агенттиктер. 

2.3. Абитуриенттердин даярдыгынын деңгээлине талаптар. 
2.3.1. "Магистр" квалификациясын ыйгаруу менен жогорку кесиптик билим алууга талапкер абитуриенттин билим деңгээли "бакалавр" квалификациясы ыйгарылган же "адис" квалификациясы ыйгарылган жогорку кесиптик билим. 
2.3.2. Абитуриенттин  "бакалавр"  квалификациясы ыйгарылган жогорку кесиптик билими же “адис” квалификациясы ыйгарылган жогорку кесиптик билими тууралуу мамлекеттик үлгүдөгү документи болушу керек.
 
3. Даярдоонун багыттарынын жалпы мүнөздөмөсү

3.1. Кыргыз Республикасында 610800 -  Балык уулоочулук жана аквакультура даярдоо багыты боюнча төмөнкүлөр ишке ашырылат:
- бакалаврларды даярдоо боюнча ЖКББ НББП;
- магистрлерди даярдоо боюнча ЖКББ НББП.
Бакалаврларды даярдоо боюнча ЖКББ НББПны толугу менен өздөштүргөн жана белгиленген тартипте мамлекеттик жыйынтыктоо аттестациясынан ийгиликтүү өткөн жождордун бүтүрүүчүлөрүнө "бакалавр" квалификациясы ыйгарылуу менен жогорку билими тууралуу диплом берилет.
Магистрлерди  даярдоо  боюнча  ЖКББ  НББПны  толугу  менен  өздөштүргөн  жана белгиленген тартипте мамлекеттик жыйынтыктоо аттестациясынан ийгиликтүү өткөн жождордун бүтүрүүчүлөрүнө "магистр" квалификациясы ыйгарылуу менен жогорку билими тууралуу диплом берилет.
3.2. Жалпы орто билимдин базасында күндүзгү окуу формасында магистрлерди 610800 - Балык уулоочулук жана аквакультура даярдоо боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүүнүн ченемдик мөөнөтү 6 жылдан кем эмес убакытты түзөт, “бакалавр” академиялык даражасы ыйгарылган жогорку кесиптик билим берүү базасында – 2 жылдан кем эмес убакытты түзөт.
Окутуунун күндүзгү-сырткы (кечки) жана сырткы формалары боюнча, ошондой эле окутуунун ар кандай формалары айкалыштырылган учурларда “бакалавр” академиялык даражасы ыйгарылган жогорку кесиптик билим берүү базасында магистрлерди даярдоодо  боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүү мөөнөттөрү жож тарабынан күндүзгү окутуу формасында белгиленген ченемдик мөөнөткө карата жарым жылга чейин көбөйтүлөт.
“Адис” квалификациясын ыйгаруу менен толук жогорку кесиптик билим берүү базасында магистрлерди даярдоо боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүү мөөнөттөрү бир жылдан кем эмнс убакытты түзөт.
Бакалаврларды даярдоонун ар башка багыттары жана адистиктери боюнча жогорку кесиптик билими бар абитуриенттер учүн билим  берүү программасын өздөштүрүү мөонөтү тиешелүү багыттагы магистрлерди даярдоо ЖКББ НББПнын базалык кесиптик билимдерин жана компетенцияларын түзүүчү теңдөөчү курстарды өздөштүрүүнүн эсебинен көбөйтүлөт.
Билим алуунун формасына карабастан жеке окуу планы боюнча окутууда окуунун мөөнөтүн жож өз алдынча аныктайт.
Ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарды жеке окуу планы боюнча окутууда жож мөөнөттүү билим алуунун тийиштүү формасы боюнча аныкталган убакытка салыштырмалуу узартууга укуктуу.                     
Магистрлерди даярдоо багыты боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүүнүн башка ченемдик мөөнөттөрүн Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети белгилейт. 
    3.3. Жалпы  орто  же орто  кесиптик билимдин  базасында  күндүзгү  окуу формасында магистрлерди даярдоодогу НББПны өздөштүрүүнүн жалпы эмгек сыйымдуулугу 360тан кем эмес кредитти түзөт жана "бакалавр" квалификациясын ыйгаруу менен тастыкталган жогорку кесиптик билимдин базасында 120дан кем эмес кредитти түзөт.
Күндүзгү окуу формасы боюнча окуу жылындагы ЖКББ НББПнын эмгек сыйымдуулугу 60тан кем эмес кредитке барабар.
Бир окуу семестринин эмгек сыйымдуулугу 30дан кем эмес кредитке барабар (окуу процесси эки семестрлик болуп курулган учурда).
Бир кредит студенттин окуу ишинин 30 саатына эквиваленттүү (анын ичинде анын аудиториялык, өз алдынча иштери жана аттестациянын бардык түрлөрү).
Күндүзгү-сырттан (кечки) жана сырттан окуу формалары боюнча НББПнын, ошондой эле окутуунун ар түрдүү формалары айкалышкан учурдагы эмгек сыйымдуулугу окуу жылында 48ден кем эмес кредитти түзөт. 
3.4. ЖКББ  НББПнын   инсанды   окутуу   жана   тарбиялоо   жаатындагы даярдоонун 610800 - Балык уулоочулук жана аквакультура багыты боюнча максаттары. 
3.4.1. ЖКББ НББПнын окутуу  жаатындагы  даярдоонун  610800 - Балык уулоочулук жана аквакультура багыты боюнча максаты болуп эсптелинет:
Балык уулоочулук жана аквакультура тармагына адистешкен, балык уулоочулук жана аквакультура тармагын туруктуу өнүгүү технолгияларын иштеп чыгуу жана тармакка киргизүү боюнча бүтүрүүчүгө илимий изилдөө жүргүзүүгө мүмкүнчүлүк берген универсалдуу жана кесиптик компетенцияларга ээ болгон, тандап алган чөйрөсүндө ийгиликтүү иштөөсүнө мүмкүнчүлүгү бар болгон магистрлерди даярдоо. 

3.4.2. ЖКББ  НББПнын  инсанды  тарбиялоо  жаатындагы  даярдоонун  610800 - Балык уулоочулук жана аквакультура багыты боюнча максаты болуп эсептелинет:
максатка умтулгандык, уюшкандык, эмгекчилдик, жоопкерчиликтүүлүк, жарандуулук, коммуникативдүүлүк, толеранттуулук, алардын жалпы маданиятын жогорулатуу. 
3.5. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш чөйрөсү.
Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш чөйрөсү даярдоо багыты боюнча төмөнкүлөрдү камтыйт:  аквакультураны жана гидробионтторду табуу үчүн техникалык, маалыматтык өлчөөчү,  башкаруучу  жана  башка  технологиялык  багыттуу  системаны  түзүүгө  жана, колдонууга  багытталган  адамдын  ишмердүүлүгүндөгү  каражаттардын, ыкмалардын  жана методдордун жыйындысы.
	Бүтүрүүчүлөрдүн билиминин жана алынган компетенцияларынын деңгээли кызматкердин квалификациясынын талаптарына ылайык келген шартта алар кесиптик иштин башка тармактарында жана (же) чөйлөрүндө кесиптик ишти жүзөгө ашыра алат. 
3. 6. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик объектилери.
Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишинин 610800 - Балык уулоочулук жана аквакультура багыты боюнча объектилерден болуп төмөнкүлөр эсептелишет: илим изилдєє процесстери, балыкты кармоо шаймандары жана башка гидробионттор, промыслдык түзүмдөр, машиналар, механизмдер, текшерүү аппараттары кирген балык кармоочу промыслдык система, промыслдык жана изилдөөчү кемелерди пайдалануу процесстери, кармоо объектилеринин запасы жана чөйрөсү, ошондой эле гидробионтторду табуу жана издөөнү башкаруу процесстери, балык кармоо инспекциясынын ишин тескөө жана аквакультуранын техникалык каражаттары.
3. 7. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишмердүүлүгүнүн түрлөрү. 
Магистрлерди даярдоонун 610800 - Балык уулоочулук жана аквакультура багыты боюнча төмөндөгү кесиптик иштерге даярдалат:
- илимий-изилдөөчүлүк;
- өндүрүштүк технологиялык,
- уюштуруучулук-башкаруучулук;
- педагогикалык.
Негизинен бүтүрүүчү даярдалып жаткан кесиптик иштин конкреттүү түрлөрү кызыкдар иш берүүчүлөр менен бирдикте тийиштүү кесиптик стандарттын (эгер болсо) негизинде же жогорку окуу жайы тарабынан иштелип чыгылчу анын билим берүү программасынын мазмунун аныкташы керек. 

3.8. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишинин милдеттери.
Магистрдин кесиптик ишинин милдеттери:
-	илимий-изилдөөчүлүк:
	       жаңы методологияны колдонуу менен илимий изилдөөлөрдү өз алдынча жүргүзүү жана аларды талдоо; 
- өндүрүштүк-технологиялык ишмердүүлүк:
чийки заттын сапатын киргенде текшерүү, технологиялык процесстердин көрсөткүчтөрүн жана чала фабрикатты өндүрүштүк текшерүү, аквакультуранын техникалык каражаттарын жана промыслдык механизмдерди, балык кармоо куралдарын колдонууда жана өндүрүүдө даяр азыктын сапатын текшерүүнү ишке ашыруу жана уюштуруу;
балык кармоо куралдарын жана балык кармоо материалдарын сертификациялоо жана экспертиза жүргүзүү жана уюштуруу;
жумушчу орундарды уюштуруу, аларды техникалык жактан жабдуу, технологиялык шаймандарды жайгаштыруу жана технологиялык тартипти сактоону контролдоо;
эмгекти коргоо, экологиялык коопсуздук, балык кармоо эрежелерин сактоону контролдоо;
аквакультура системаларын жана алардын подсистемаларынын, механизация системаларынын, балык кармоо шаймандарынын калган ресурстарын жана техникалык абалын текшерүү, кезектеги ремонт жана алдын алуу кароолорун уюштуруу;
запастык бөлүктөргө жана шаймандарга билдирүү түзүү, ремонтко техникалык документация даярдоо; 
- уюштуруучулук-башкаруучулук ишмердүүлүк:
өнөр жайлык балык кармоонун техникалык каражаттарын, чийки зат ресурстарын жана заманбап текшерүү - издөө прибордук техникаларды ургалдуу пайдалануунун негизинде балык жана башка гидробионтторду кармоонун технологиялык процесстерин уюштуруу жана натыйжалуу ишке ашыруу;
техникалык документацияларды (жумуш графиги, инструкциялар, пландар, сметалар, материалга, шаймандарга билдирүү), ошондой эле бекитилген форма боюнча тиешелүү отчетторду түзүү;
аткаруучулардын чакан жамаатын уюштуруу;
- педагогикалык ишмердүүлүк:
жогорку жана орто билим беруунун окутуу программаларына ылайык сабак берүү; кесиптик окуу программаларын иштеп чыгуу жана ишке ашыруу.

4. НББПны ишке ашыруунун шарттарына карата жалпы талаптар
4.1. Жождун НББПны ишке ашыруудагы укуктарына жана милдеттүүлүктөрүнө жалпы талаптар. 
4.1.1. Жождор даярдоонун багыты боюнча НББПны өз алдынча иштеп чыгышат. НББП Кыргыз Республикасынын даярдоо багыттары боюнча тийиштүү мамлекеттик билим берүү стандартынын негизинде иштелип чыгат жана жождун окумуштуулар кеңеши тарабынан бекитилет.
Жождор НББПны илимдин, маданияттын, экономиканын, техниканын, технологиялардын жана социалдык чөйрөнүн өнүгүүсүнн эсепке алып, Жождо билим берүүнүн сапатынын кепилдигин камсыз кылуу боюнча төмөндөгүлөрдө камтылган сунуш- көрсөтмөлөрдү кармануу менен 5 жылда бир жолудан кем эмес сайын жаңылап турууга милдеттүү:
- бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын камсыз кылуу боюнча стратегиялардын иштелмесинде;
- билим берүү программаларын  мезгил-мезгили менен рецензиялоонун мониторингинде;
- так макулдашылган критерийлердин негизинде студенттердин билимдеринин жана билгичтиктеринин, бүтүрүүчүлөрдүн компетенцияларынын деңгээлин баалоонун объективдүү өтүү тартиптеринин иштелмелеринде;
- окутуучулук курамдын сапатын жана компетенттүүлүгүн камсыз кылууда;
- бардык ишке ашырылуучу билим берүү программаларын жетиштүү ресурстар менен камсыз кылууда, аларды колдонуунун натыйжалуулугун көзөмөлүндө, мунун ичинде окуп жаткандарды сурап билүү жолу менен;
- өзүнүн ишинде (стратегиясында) баалоо жана башка билим берүү мекемелери менен катар коюп салыштыруу үчүн макулдашылган критерийлер боюнча өзүн өзү изилдөөнү  үзгүлтүксүз жүргүзүүдө;
-	коомчулукту өзүнүн изилдөөлөрүнүн жыйынтыктары, пландары, жаңылоолору тууралуу маалымдоодо.
4.1.2. Студенттерди жана бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын баалоо алардын учурдагы, орто аралык жана жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациясын камтышы керек. Баалоочу каражаттардын базасы жож тарабынан иштеп чыгат жана бекитилет.
Студенттерди жана бүтүрүүчүлөрдү аттестациялоого, бүтүрүүчү квалификациялык иштердин мазмунуна, көлөмүнө жана түзүмүнө коюлуучу талаптар жождун бүтүрүүчүлөрүн жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациялоо жөнүндө жобону эске алуу менен аныкталат 
4.1.3. НББПны иштеп чыгууда жождун бүтүрүүчүлөрдү социалдык-инсандык компетенцияларын (мисалы, социалдык өз ара аракеттенүү компетенцияларын, өзүн өзү уюштурууну жана системалык-ишмердик мүнөздөгү өз алдынча башкарууну) түзүп  мүмкүнчүлүктөрү аныкталуусу керек. Жож жождун социо-маданий чөйрөсүн түзүп калыптандырууга, инсандын ар тараптуу өнүгүүсү үчүн зарыл шарттарды  түзүүгө милдеттүү.
Жож окуу процессинин социалдык-тарбиялык компонентин студенттик өз алдынча башкарууну өнүктүрүүнү, студенттердин коомдук уюмдардын ишине катышуусун, спорттук жана чыгармачылык клубдарды, илимий студенттик коомдорду кошуп,  өнүктүрүүгө көмөктөш  болууга милдеттүү. 
4.1.4. Жождун НББПсы студенттин тандоосу боюнча дисциплинаны түзүүсү керек. Студенттин каалоосу боюнча дисциплиналарды түзүүнүн тартибин жождун окумуштуулар кеңеши аныктайт. 
4.1.5. Жож студенттердин өзүнүн окуу программасын түзүүгө катышуусунун реалдуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга милдеттүү.
4.1.6. Жож НББПны түзүүдө студенттерди алардын укуктары жана милдеттүүлүктөрү менен тааныштырууга, студенттер тандап алган дисциплиналар алар үчүн милдеттүү болуп эсептелинерин, ал эми алардын суммалык эмгек сыйымдуулугу окуу планында каралгандан кем болбошу керектигин түшүндүрүүгө милдеттүү.
4.2. Студенттин  НББПны  ишке  ашыруудагы  укуктарына  жана  милдеттүүлүктөрүнө карата жалпы талаптар.
4.2.1.	Студенттер студенттин тандоосу боюнча окуу дисциплиналарын  өздөштүрүүгө бөлүнгөн окуу убактысынын көлөмүнүн чектеринде НББПда алдын ала каралган конкреттүү  дисциплинаны тандап алууга укуктуу.
4.2.2.	Студент өзүнүн жекече билим берүү траекториясын  түзүүдө дисциплинаны тандоо  боюнча  жождо  консультация  алуу  жана  алардын  даярдоонун  (адистештирүүнүн) болочок профилине таасир этүү укугуна ээ.
4.2.3.	НББПны өздөштүрүүдө натыйжалуулукка жетишүү максатында СИЖМКны  өнүктүрүү бөлүгүндө студенттер студенттик өз алдынча башкарууну  өнүктүрүүгө, коомдук уюмдардын, спорттук жана чыгармачылык клубдардын, илимий студенттик коомдордун ишине катышууга милдеттүү.
4.2.4.	Студенттер жождун НББПсында алдын ала каралган бардык  тапшырмаларды аныкталып белгиленген мөөнөттөрдө аткарууга милдеттүү.
4.3.	Студенттин окуу жүгүнүн максималдуу көлөмү анын аудиториялык жана аудиториядан тышкаркы (өз алдынча) окуу ишинин бардык түрлөрүн камтуу менен, жумасына 45 саат болуп белгиленет.
Жумасына аудиториялык сабактардын күндүзгү окуу формасындагы көлөмү ЖКББнын деңгээлин жана даярдоонун багытынын спецификасын эсепке алуу менен мамлекеттик билим берүү стандартына ылайык аныкталат жана ар бир окуу дисциплинасын үйрөнүүгө бөлүнгөн жалпы көлөмдөн 35тен кем эмес пайызды түзөт.
4.4. Күндүзгү - сырттан (кечки) окуу формасында аудитордук сабактардын көлөмү жумасына 16 сааттан аз болбошу керек.
4.5. Сырттан окуу формасында окутуучу менен сабак окуу мүмкүнчүлүгү студентке жылына 160 сааттан аз эмес көлөмдө камсыз кылынуусу керек.  
4.6.Окуу жылындагы каникулдук убакыттын жалпы көлөмү 7-10 жуманы түзүүсү керек, мунун ичинде кыш мезгилинде 2 жумадан кем эмес жана дипломдон кийинки 4 жумалык өргүү.

5. Магистрлерди даярдоонун НББПсынын талаптары

5.1. Магстрлерди даярдоо боюнча НББПны өздөштүрүүнүн натыйжаларына коюлуучу талаптар.
Даярдоонун 610800 - Балык уулоочулук жана аквакультура багыты боюнча бүтүрүүчү НББПнын максаттарына жана ушул ЖКББнын мамлекеттик билим берүү стандартынын 3.4 жана 3.8-пункттарында көрсөтүлгөн кесиптик иштин милдеттерине ылайык төмөндөгү компетенцияларга ээ болушу керек:
а) универсалдык:
- жалпы илимий (ЖИК):
- жалпы илимий (ЖИК): 
- Дисциплиналар аралык жана инновациялык мамиленин негизинде социалдык, айланага көз караш жана жеке маанилүү көйгөйлөрдү чечүүгө, социалдык адилеттүүлүктү камсыздоого, демократиялык коомдун жарандык баалуулуктарын өнүктүрүүгө багытталган стратегиялык маселелерди чечүүгө жана талдоогожөндөмдүү (ЖИК-1);
- инструменталдык компетенция (ИК):
- Профилдик жана ага байланыштуу чөйрөнүн деңгээлинде мамлекеттик, расмий жана чет элдик бир тилде кесиптик дискуссияларды жүргүзүүгө жөндөмдүү  (ИК – 1);
- Инновациялык жана илимий ишмердикте колдонуу үчүн маалыматтык технологияларды жана ири берилмелерди колдонуу менен жаңы билимдерди иштеп чыгууга жөндөмдүү (ИК – 2);
- социалдык жеке  (СЖК):
- Максатына жетүү үчүн эксперттик/кесиптик топтордун/ уюмдардын ишмердүүлүгүн уюштурууга жөндөмдүү (СЖК  - 1);

б) кесиптик (КК):
илим - изилдөө ишмердүүлүгүндө:
- жаңы жана дисциплиналар аралык билимдерди интеграциялоо жолу менен проблемаларды изилдөөнүн негизинде чечим чыгарууга жөндөмдүү болот (КК - 1);
өндүрүштүк-технологиялык ишмердүүлүктө:
- тереңдетилген кесиптик билимдерди талап кылган өндүрүштүк жана технологиялык ишмердүүлүктөгү милдеттерди түзүүгө жана аларды чечүүгө жөндөмдүү болот (КК - 2) ;
- тармактын илимий жактан негизделген алып баруусун жана технологияны иштеп чыгууга жөдөмдүү болот (КК- 3);
уюштуруучулук-башкаруучулук ишмердүүлүктө:
- долбоорлорду иштеп чыгууга жана аларды ишке ашырууга жөндөмдүү болот(КК – 4); 
- илим изилдөө иштерин уюштурууга жөндөмдүү болот (КК - 5); 
педагогикалык ишмердүүлүктө:
- кесиптик жана социалдык ишмердүүлүгүндө азыркы психология -  педагогикалык теорияны жана ыкмаларды колдонууга даяр жана жөндөмдүү болот (КК - 6);
- толук  эмес  жана  чектелген  маалыматтардын  негизинде  проблемаларды   үйрөнүүгө  жана чечүүгө жөндөмдүү болот (КК - 7).
Компетенциялардын тизмеги улуттук квалификациянын алкагынын, квалификациянын жана кесиптик стандарттын (эгер болсо) тармактык/сектордук алкактарынын негизинде аныкталат. 

5.1.	Магистрлерди даярдоонун НББПнын түзүмүнө талаптар.
Магистрлерди даярдоонун НББПнын түзүмү төмөндөгүдөй блокторду камтыйт:
Таблица 1. Магистрлерди даярдоонун 610800 – Балык уулоочулук жана аквакультура багыты боюнча НББП нын структурасы

Магистрлерди даярдоодогу НББПнын түзүмү	Магистрлерди даярдоодогу НББПнын жана анын блокторунун кредиттердеги көлөмү	
1-блок	Дисциплиналар (модулдар)	50-60	
2-блок	Практика	20 - 40	
3-блок	Жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестация 	10 - 20	
Масистрлерди даярдоодогу ЖКББ НББПнын көлөмү	120	

Жож мамлекеттик билим берүү стандартынын талаптарына ылайык магистрлерди даярдоодогу НББПны иштеп чыгат жана улуттук квалификациянын алкактарына ылайык окутуунун натыйжаларына жетүүгө жоопкерчилик тартат.
Дисциплиналардын (модулдардын) топтомун жана алардын магистрлерди даярдоодогу НББПнын ар бир блогуна тиешелүү эмгек сыйымдуулугун жож улуттук квалификациянын алкактарында каралган окутуунун натыйжаларынын жыйындысы түрүндө аны өздөштүрүүнүн талаптарын эске алуу менен ушул блок үчүн белгиленген көлөмдө өз алдынча аныктайт.
5.2.1. «Практика» 2-блогу окуу практикасын (таанышуучу, технологиялык, илимий-изилдөө иштери) жана өндүрүштүк (долбоорлук, эксплуатациялык, педагогикалык, илимий-изилдөө иштери) практиканы камтыйт.
Жож бир же бир нече типтеги практиканы тандоого укуктуу, ошондой эле белгиленген кредиттердин чегинде кошумча типтеги практиканы белгилей алышат.
5.2.2. «Мамлекеттик аттестация» 3-блогу мамлекеттик экзаменди тапшырууга даярдыкты жана тапшырууну, бүтүрүүчү квалификациялык ишти аткарууну жана аны жактоону камтыйт (эгерде жож бүтүрүүчү квалификациялык ишти жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациялоого кошкон болсо).
5.2.3. Магистрлерди даярдоодогу НББПнын алкагында милдеттүү жана элективдүү бөлүк болот.
Магистрлерди даярдоодогу НББПнын милдеттүү бөлүгүнө жалпы илимий, универсалдуу, социалдык-инсандык жана жалпы маданий жана кесиптик компетенциялардын калыптанышын камсыз кылуучу дисциплиналалар жана практикалар кирет.
Мамлекеттик аттестациянын көлөмүн эске албаганда милдеттүү бөлүктүн көлөмү магистрлерди даярдоодогу НББПнын жалпы көлөмүнөн 50%нан ашпоого тийиш.
Магистрлерди даярдоодогу НББПнын элективдүү бөлүгүндө студенттер тиешелүү багыт боюнча дисциплиналарды тандай алышат, ошондой эле башка багыттагы магистрлерди даярдоодогу НББПнын дисциплиналарын тандоого жол берилет. 
5.2.4. ЖОЖдор ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарга (алардын арызы боюнча) магистрлерди даярдоодогу НББП боюнча окууга мүмкүнчүлүк берүүгө тийиш, анда алардын психофизикалык өнүгүүсүнүн өзгөчөлүгү, жеке мүмкүнчүлүктөрү эске алынат жана зарыл болгон учурда аталган адамдардын өнүгүүсүнүн бузулушун түзөтүүнү жана социалдык көнүгүүсүн камсыз кылат. 
5.2.	Магистрлерди даярдоонун НББПсын ишке ашыруунун шарттарына карата талаптар.
6	
5.3.1.	Окуу процессин кадрдык камсыз кылуу.
Магистрлерди даярдоонун негизги билим берүү программасын ишке ашыруу квалификациялуу педагогикалык кадрлар менен камсыз кылынышы керек, мында илимдин кандидаты же доктору окумуштуулук даражасы бар окутуучулар тарабынан берилген дисциплиналардын, лекциялардын үлүшү дисциплиналардын жалпы санынын 60 пайызын түзүшү керек.
Магистрдик программанын илимий мазмуну жана билим берүүчү бөлүгүнүн жалпы жетекчилигин профессор же илимдин доктору жүзөгө ашырышы керек; бир профессор же илимдин доктору мындай жетекчиликти эки магистрдик программанын алкагында жүзөгө ашыра алат; жождун окумуштуулар кеӊешинин чечими менен магистрдик программага жетекчиликти доценттик наамы бар илимдин кандидаты да жүзөгө ашыруусу толук ыктымал.
Студент-магистрантка түздөн-түз жетекчиликти окумуштуулук даражасы жана илимий наамы же бул жагынан жетекчилик кылуу тажрыйбасы бар илимий жетекчилер жүзөгө ашырышат, бир илимий жетекчи 5тен көп эмес студент-магистрантка жетекчилик кыла алат (муну жождун окумуштуулар кеӊеши аныктайт).
5.3.2.	Окуу процессин материалдык-техникалык жактан камсыздоо.
Магистрлерди даярдоонун НББПга төмөнкүлөрдү ишке ашырууга мүмкүнчулүк берүүчү зарыл болгон материалдык-техникалык камсыздоонун тизмеси көрсөтүлөт:
- практикалык жана лабораториялык сабактарды өткөрүү үчүн окуу кабинеттерин, компьютердик класстарды, объекттерди жабдууга талаптар;
- полигондор, технологиялык лабораториялар, студиялар;
- маалыматтык жана телекоммуникациялык технологияларга жана тиешелүү технологиялык каражаттарга талаптар;
- зарыл болгон учурда ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү окуп жаткандардын билим алышы үчүн атайын шарттар;
- магистрлерди даярдоодогу ишке ашырылып жаткан НББПнын өзгөчөлүгүн эске алуу менен башка талаптар.
5.3.3.	Бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын баалоо
ЖОЖ сапаттуу-даярдоону камсыз кылууга милдеттїї, анын ичинде төмөндөгүдөй жолдор менен: 
-	иш берүүчүлєрдүн өкүлдөрүнүн катышуусу менен бүтүрүүчүлөрдү сапаттуу даярдоону камсыз кылуу боюнча стратегия иштеп чыгуу;
- билим берүү программаларын мезгил мезгили менен рецензиялоо, талдоо;
- бүтүрүүчүлөрдү көндүмгө жана билимге ээ болууга үйрөтүүдөгү баа берүүчү деӊгээлге объективдүү иш кадамдарды иштеп чыгуу;
- окутуучулардын составынын компетенттүүлүгүн камсыздоо;
- иш берүүчүлөрдүн өкүлдөрүнүн катышуусу менен макулдашылган критерийлер боюнча өзүнүн ишмердүүлүгүн(стратегиясын) талдоону жана башка окуу жайлар менен салыштырып баалоону такай жүргүзүү;
- өзүнүн ишмердүүлүгүнүн натыйжалары, пландар, инновациялар жөнүндө коомчулукка билдирүү.
Магистрлердин компетенттүүлүгүн контролдоо жана баалоо системасын келечектеги кесиптик ишмердүүлүк шарттарына жакындатуу үчүн жождо шарттар түзүлүшү керек. Бул максатта иш берүүчүлөр тарабынан сабакты берген мугалимден тышкары сырткы эксперттерди, аралаш дисциплиналарды окуган мугалимдерди активдүү пайдалануу зарыл.
Жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациялоо бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик даярдык деӊгээли мамлекеттик стандартка жооп берүүсүн аныктоого багытталган.
Квалификациялык бүтүрүү иши илимий изилдөө иштерин аткаруу жана практикадан өтүү учурунда магистратуранын НББПна ылайык жана ал бүтүрүүчүнүн кайсы ишмердүүлүккө (өндүрүштүк технологиялык, уюштуруу башкаруучулук, илим изилдөө, долбоорлоо, педагогикалык) даярдалып жаткан милдеттерин чечүү менен байланышкан жеке жана логикалык жактан аягына чыгылган квалификациялык бүтүрүү иши магистрдик диссертация түрүндө аткарылат.
Квалификациялык бүтүрүү иштин темасы азыркы мезгилдеги эсеп техникасын колдонуу менен лабораториялык жана өндүрүштүк эксперименттерге, азыркы мезгилдеги техника жана технологияны колдонуу менен изилдөөлөрдүн жыйынтыктарын системага салуу жана жалпылоо, алынган маалыматты талдоого, балык кармоо шаймандарын, балык чарба ишканаларын, технологиялык процесстерди долбоорлоо, экосистеманы, балык, суу биоресурстарын ургадцуу колдонуунун жана коргоонун, балык чарба ишмердүүлүктүн нормасын иштеп чыгууга негизделип, балык чарбасындагы кесиптик милдеттерин чечүүгө багытталышы керек.
Квалификациялык бүтүрүү ишин аткарууда студент түзүлгөн жалпы маданий жана кесиптик компетецияларга, алган тереӊ билимине, билгичтигине таянуу менен өзүнүн жөндөмдүүлүгүн жана билгичтигин көрсөтө билүүсү, өзөнүн кесиптик ишмердигинин милдеттерин азыркы мезгилдин денгээлинде өз алдынча чечүүсү керек.
Негизки билим берүү программасын өздөштүрүү сапатын баалоого студентти катардагы, аралык жана жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациялоо кирет.
Жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациялоо магистрдик диссертацияны коргоодон турат.
610800 - Балык уулоочулук жана аквакультура  багыты  боюнча  ушул стандарт  айыл чарбасы тармагында билим берүү боюнча базалык окуу жайы К.И.Скрябин атындагы Кыргыз  улуттук  агрардык университетинин окуу-методикалык бирикмеси тарабынан иштелип чыкты. 

Окуу – методикалык бирикменин   төрагасы, 
в.и.д., профессор                                                                             А.Ш.Иргашев

Түзүүчүлөр:

КУАУнун айыл чарба азыктарын өндүрүү, 
кайра иштетүү технологиясы 
факультетинин деканы, а.ч.и.д. , профессор                                С.М.Деркенбаев 

Академик М.Н.Лущихин атындагы мал чарба
 азыктарын өндүрүү технологиясы
 кафедрасынын башчысы,а.ч.и.к. доцент                                       И.Ж.Алыкеев
Академик М.Н.Лущихин атындагы мал чарба 
азыктарын өндүрүү технологиясы
 кафедрасынын профессору,а.ч.и.д. профессор                              А.С.Ажибеков   
Академик М.Н.Лущихин атындагы мал чарба 
азыктарын өндүрүү технологиясы
кафедрасынын ага окутуучусу                                                         Ж.А.Кожогулов
”Аквасервис” ААКнын директору                                                   В.Р. Досаев
КР АЧТӨММнин балык чарба
департаментинин директору                                                            Э.Б. Ниязов